Kunstenaar en grootvader in klompen

benedictijnermonnikgips_klein
Benedictijnermonnik in gips (enig exemplaar)

Octave Rotsaert, een kunstenaar en grootvader in klompen. Vakanties bij onze grootouders waren steeds boeiend. In het atelier van grootvader mocht ik schilderen en boetseren, samen met broer Marc. Zijn stille hoop was dat één van de kleinkinderen bij hem in de leer zou gaan om zo zijn ‘oeuvre’ na hem voort te zetten, daar onze vader Emmanuel (zijn zoon) geen interesse had om in die richting verder te gaan.

Brugsereien_klein
schilderij: Brugse reien (voor 1940-1945)

Hij werkte dagelijks in zijn mooie groentetuin en was hiervoor steeds met houten klompen geschoeid die hij vaak aanhield in zijn atelier. Het gebeurde zelfs dat hij, zo uitgedost, personaliteiten van de provincie of van de stad Brugge ontving. Ook wij kregen houten klompjes om in de tuin te spelen. De klompenaffaire wekte trouwens bij grootmoeder soms wat wrevel op. Dan zei hij zonder verpinken: “Même si c’était le Roi qui venait en visite, c’est lui qui aurait l’honneur de venir dans mon atelier”.

jeugdigzelfportraitOctaveRotsaert_klein
Jeugdig zelfportret van O. Rotsaert (getekend met vetkrijgt / crayon gras)

Zijn atelier bestond uit drie opeenvolgende plaatsen: één waar je hopen schilderijen tegen elkaar opgestapeld en allerlei beelden op de grond of op de schoorsteen kon bewonderen, één – de middenruimte- met een glazen koepel waar hij boetseerde of schilderde en die vol hing met schetsen uit zijn jeugdperiode. Een derde ruimte tenslotte met verhoogd dak en lichtkoepel, ingericht voor het maken van het meters hoge koning-Albert-ruiterstandbeeld: ik zie nog zijn zoon Emmanuel, onze eigen pater familias, met zijn laspost het metalen geraamte maken waarrond grootvader met klei zou werken.

jeugdperiode_klein
Anonieme kennissen tijdens zijn jeugdperiode.

Broer Marc en ikzelf, (we waren toen een jaar of tien) mochten gaan schilderen en boetseren in zijn atelier. Hij opperde soms dat we misschien zijn waardige opvolgers zouden worden, mits oefening en talent! Uit die periode onthoud ik vooral enkele van zijn gebruikte werkmethodes: de reiniging van verfborstels met “savon de Marseille” en het bedekken met natte doekjes van de kleibeelden-in-wording, ’s avonds na de werkdag! Maar mijn kinderogen zagen soms ook bankbiljetten die veilig verstopt achter één van de talrijke beelden (lees zijn ‘bankkluis’!) te voorschijn werden getoverd om facturen te vereffenen!

kantwerkster_klein
Buste: Kantwerkster

In zijn atelier ontmoetten we verder sommigen van zijn volgelingen : paters-leerlingen (Benedictijnen) van de abdij van Zevenkerken : père Jean-Baptiste van Outryve d’Ydewalle, frère Hugues (musicoloog), père Luc (filosoof en kunstenaar met een stevige krullenbol) en père Edouard (journalist en ‘bekeerder’ van don Lou, een Chinese ex-minister van Buitenlandse Zaken van wie grootvader een mooi borstbeeld maakte). Merkwaardig genoeg gingen die monniken na de lesuurtjes bij de meester een glaasje wijn drinken in de keuken van onze erg welbespraakte grootmoeder Marthe de Bernoville en bleven daar vaak “plakken” !

lucRotsaert_klein
Bronzen buste van de toen nog kleine Luc Rotsaert

Grootvader had ook duidelijk een ‘zwak’ voor zijn kleinkinderen. Getuigen hiervan zijn de “bustes” die hij van de vier oudste kleinkinderen maakte. De ochtendkus bij het opstaan was een ‘must’. Als we die vergaten te geven ging hij even in zijn veranda en riep half luid en lachend : “Ha Louis, waar ben je?” waarop ik dan verwonderd zei : “Maar bonpapa, wie bedoel je?” Daarop antwoordde hij steevast: “Louis, die zegt me tenminste goedendag als hij opstaat”. Tijdens de vakanties ging Octave met mijn broer Marc en ikzelf fietsen,richting “stad” of naar Blankenberge: daar kon de inspanning beloond worden met een pintje voor hem en een limonade voor ons.

OLVkerkBrugge_klein
O.L.V. kerk te Brugge (vooroorlogs – op jute geschilderd)

Op één van die uitstapjes bleek grootvader ook een bezorgde beschermer te zijn toen hij bij het oversteken van een weg midden op de rijbaan ging staan en met opgestoken hand de wagens deed stoppen…om mij met een kinderfietsje te laten oversteken! Thuis dronk hij vaak “export”, een biermerk dat heden niet meer bestaat vermoed ik. Hij had echter vooral een duidelijke voorkeur voor Franse rode wijnen, geleverd met een bakfiets door de winkel Louis Delhaize (toen nog geen grootwarenhuis) – die wijntjes werden trouwens ook erg geapprecieerd door zijn leerlingen-Benedictijnermonniken. Pijp en goede Wervikse tabak (of was het Semois tabak?) waren hierbij dagelijkse bondgenoten.

landelijkbuffet_klein
Landelijk buffet Style Empire – begin 19° eeuw

De woonkamers van onze grootouders waren voor 1945 gemeubeld met klassieke, waardevolle meubels, waarvan ik een pronkstuk van de ondergang heb kunnen redden: het betreft een landelijk buffet uit het Napoleontijdperk dat hij in 1915 in een Parijse verkoopzaal gekocht had. Na 1950 werd het meubilair echter totaal vernieuwd en vervangen door kasten die hij op bestelling en op maat liet maken door een bekwaam vakman ( “monsieur Gentil”) wiens hulp ook voor ander klusjes werd ingeroepen, o.m. na een brand bij een thuiskomst uit Spanje met ‘père’ Jean-Baptiste.

bestelbon_klein
Wijnrekening, opgesteld door de winkel Delhaize van de Ezelstraat te Brugge (vroeger : ‘rue d’Ostende) te Brugge in 1959. De tekst onderaan is van zijn hand. Men kan o.m. volgende zinnen lezen: ”Auriez-vous l’amabilité de faire une visite.J’ai à vous entretenir (?) un petite affaire … mes hommages respectueux pour Madame…”

Ook het huis zelf onderging in de jaren ’50 veelvuldige transformaties. In die periode werd een glazen veranda gebouwd die zijn werkplaats met de woonst zou verbinden. Tot op heden doet het prachtige Tillegembos (Sint-Michiels-Brugge) me nog aan hem denken : Hij heeft er immers twee schilderijen gemaakt van het bosrijk gebied in 1940.

Terwijl Octave daar zijn artistieke ogen de kost gaf, vergaderde koning Leopold met zijn regering in crisisberaad, in het kasteel. Jaren later – in 1971- had ik de kans om hem nog eens als beschermengel te ervaren, want professor Roland Beyen van de KUL, die een doctoraat had gemaakt over een bekend Vlaams schrijver, Michel de Ghelderode, zei me op zijn examen “Mais n’êtes-vous pas le petit-fils du sculpteur Octave Rotsaert?” …De man was nl. in het bezit van een lofbetuiging van de schrijver,gericht aan de beeldhouwer Rotsaert (en gebruikt in zijn thesis). Misschien heeft dit detail me toen gered tijdens een ietwat zwakke examenbeurt?

micheldeghelderode
Uittreksel uit eerbetoon aan Octave Rotsaert naar aanleiding van zijn beeldhouwwerk, de “Pax” met aantekeningen (correcties) van de hand van Octave zelf.

Door Luc Rotsaert (25/01/2008)

Spellingsfout gezien? Selecteer de tekst met uw linker muisknop en klik op Ctrl+Enter.

Geef een reactie